سير تحول سياست آمريكا در ايران

كتاب اول

آمريكا و انقلاب

انتشارات انقلاب اسلامى

تاريخ اولین انتشار : 1367

تذكر

انقلاب، رويدادى جهانى است. هم از اين نظر كه بيانگر آغاز تحول نظام جهانى است و هم از اين لحاظ كه ساختهاى روابط داخلى و خارجى جامعهاى كه انقلاب در آن روى مىدهد، توان تحمل فشارها را نمىآورد. انقلاب ايران در زمانى روى داد كه دولت در جريان خارجى شدن و قدرت سلطهگر در جريان داخلى شدن، به مرحلهاى رسيده بودند كه در دولت عناصر ايرانى كم شار و كم توان و عناصر انيرانى پرشمار و فشارى كه به جامعه ملى وارد مىكردند، از حد تحمل در مىگذشت. بدين خاطر بود كه دولت بيش از آنچه در تصور گنجد ناتوان مىشد. قدرت سلطه گر، نه مىتوانست دولت دست نشانده را در مهار جامعه بكار گيرد و نه مىتوانست پاى از ماجرا بيرون گذارد. زيرا داخلى شده بود. اينست كه بتدريج رشته عقل و تدبير سياسى خود را بدست گروهها و شخصيتهاى ايرانى مىسپرد و آنها مىكوشيدند بسود خود و به زبان رقيبان، اين قدرت را وارد عمل سازند. اين تحول تعيين كنندهاى بود. زيرا اينبار ايرانيها بودند كه سياست آمريكا را دنباله رو مىساختند. با اينحال نبايد ساده انديش بود و اصل راهنما را از ياد برد: اصل راهنما اين بود كه اين گروهها براى قدرت مسلط «منافع» بشناسند و پاسدارى از حفظ اين منافع را عهده دار شوند. نظريهها كه درباره تقدم و تأخر اصلهاى استقلال و آزادى و رشد و اسلام پيدا شدند و بهايى كه مردم ايران مىپردازند و تأخيرى كه انقلاب در دستيابى به هدفها بايد تحمل كند، بازتاب اين رابطه با قدرت مسلط نيست؟

بدينقرا، مطالعه انقلاب ايران، بدون مطالعه سياستهاى قدرتهاى خارجى، بخصوص قدرتى كه نقش اول را بازى مىكرده است، ناتمام است. كتاب اول، از سه كتاب كه اينك در دسترس خواننده قرار مىگيرد، مطالعه سياست آمريكا در ايران، از سالهاى پيش از انقلاب تا گروگانگيرى است. شامل: 1 - مطالعه تحليلى اسناد سفارت آمريكا در ايران است كه قسمتى از آنها تا كنون در 60 جلد منتشر شده است. 2 - چكيدههاى كتابهايى هستند كه مسئولان وقت دولت امريكا، در تهران و واشنگتن انتشار دادهاند. كوشيدهام از كتابها، قسمتهايى را نقل كنم كه يا يكديگر راتكميل مىكردهاند و يا از اين و آن جنبه اين سياست رفع ابهام مىكردهاند.

در جستجوى حقيقت، به اين كار بسنده نكردهام: كوشيدهام نوشتههاى مسئولان رژيم شاه و خود او و نيز گفتهها و نوشتههاى آقاى خمينى و همكاران او را با سندها و نوشتههاى مقامهاى آمريكايى مقابله و مقايسه كنم و بدينكار، ابهامها را رفع و از دروغها، با يافتن تناقضها و گشودن گره از مشكل آنها، راستها را بيرون بكشم. با وجود اين، هنوز كار را از كمال بدور مىدانم زيرا بخشى از حقيقت در توقيف سانسور مانده است. بدين خاطر از عهد با تحقيق دست نمىشويم. و در قلمرو، بكار ادامه مىدهم: 1 - دستيابى به آن بخش از حقيقت كه گرفتار سانسور است و آزاد كردنش و 2- تمايلهاى موجود در رژيم شاه و تمايلهاى موجود در مخالفان آن رژيم، چگونه سياست آمريكا را داخلى و از خود مىكردند و در كشمكشهاى سياسى بكار مىبردند

تحقيق را به گونهاى انجام دادهام كه در مرحله به مرحله جريان تحول، رويدادها خود چندى و چونى و چرائى قوت يا ضعف گرفتن نيروها و شخصيتهائى سياسى را باز گويند. به سخن ديگر، خواننده را از نياز به مدخل و حاصل سخن پر طول و تفصيل بياسايم. با وجود اين، بنا دارم وقتى مطالعه را كامل كردم، حاصل سخن را بنويسم شامل قاعدهها كه در پرتو اين مطالعه يافتهام و مىيابم. از اين قاعدهها، اساسىترين و عمومى ترينشان را مىآورم: نگرش هر ملتى به خود، باور يا ناباورى بخود و انديشه راهنماى ناظر به آن، لوحى است كه اندازه تأثير عوامل خارجى را در يك تحول نشان مىدهد. در واقع عوامل خارجى تا وقتى داخلى نشوند، نقش پيدا نمىكنند. و تا وقتى جامعه باور به خود و انديشه راهنماى ناظر به آن، انديشه استقلال آزادى و رشد را از دست ندهد، عاملهاى خارجى را داخلى نمىكند. رمز رشد، باور به خود است.

سير تحول سياست آمريكا در ايران

كتاب اول

امريكا و انقلاب

قسمت اول

تحول سياست آمريكا از زبان اسناد در سالهاى پيش از انقلاب

درباره اسناد منتشره:

درباره اسناد منتشره سخنهاى بسيار مىتوان گفت. از آنهمه گفتنى به سخنهاى زير بسنده مىكنم:

1- مسلم است كه همه اسناد منتشر نشدهاند. بنابر مقاصدى كه داشتهاند اسنادى را منتشر كرده و اسنادى را منتشر نكردهاند. حتى درباره يك سازمان و يا يك شخصيت و يا يك واقعه نيز، همه اسناد منتشر نشدهاند.

2- مقايسه متن اسناد و ترجمهها آشكار مىگرداند كه در ترجمه امانت و دانش بكار نرفتهاند. گاه از خود معناى دلخواه را بعنوان ترجمه آوردهاند.

3- اسناد را در شمارههاى گوناگون و پراكندهاند. اسنادى كه به يك زمان و به يك موضوع و به يك سازمان و يا شخصيت و به يك سياست راجعند را در شمارههاى گوناگون و بىربط و بدون فهرست صحيح، پراكنده ساختهاند. چرا؟

- زيرا نمىخواستهاند، خوانندگان سر از سير تحول سياست آمريكا در آورند تا ببينند چرا از دفاع شاه تا دفاع از خمينى تحول كرده است؟

- زيرا نمىخواستهاند، خوانندگان به توانايىهاى واقعى سياست آمريكا پى ببرند و ببينند كه در جريان همگرايى و آشتى ملى، دست و پاى غول بسته مىشود اسناد گواهى مىدهند، اقليت كوچكى كه بطور كامل ابزار سياست امريكا بودهاند بكنار، بقيه به يمن هوش و وطن پرستى، موفق شدهاند، غولهاى آمريكايى و روسى را در جريان انقلاب بزرگ ايران از عمل باز بدارند و انقلاب بدون خسران به پيروزى رسد.

- زيرا مىخواستهاند، از اسناد بمثابه حربه تكفير استفاده كنند و مقاومت در برابر استبداد را از ميان ببرند. در نتيجه ايرانيان ندانند كه بهاى آشتى با يكديگر چه اندك و نتايج آن چه عظيم اند. احساس شخصيت نكنند و در برابر تمايل به استبداد و وابستگى كه در پى استبداد بضرورت تحميل مىشود، نايستند.

4- از آنجا كه مقصود از انتشار اسناد، شناساندن سياست آمريكا و جريان تحول آن نبوده، بلكه پوشاندن آن در پرده ابهام بوده است، تا توانستهاند، اسناد منتشره را پراكنده منتشر ساخته اند. ناگزير:

- خوانندگان نمىتوانند پى به وجود فضاهاى خالى ببرند.

- خوانندگان نمىتوانند پى ببرند چرا از ميان نظرها و تدابير سياسى پيشنهاد شده و يا حتى متخذ، فلان نظر و تدبير بعمل در آمده و فلان نظر و تدبير رها شده است؟

- خوانندگان نمىتوانند پى ببرند چرا از ميان انتخابها، انتخابهاى معينى جامعه عمل پوشاندهاند و رابطه جريان وقايع با انتخابها چه بوده است؟

حتى اگر انسان معدودى زحمت مطالعه تمامى اسناد را بخود بدهند، سر از تحول سياست آمريكا و علل آن در نمىآورند. مگر آنكه در جريان تحول حضور مستمر داشته و زحمت دسته بندى علمى اسناد را بخود بدهند و فضاهاى خالى را با مراجعه به كتابهايى كه بازيگران وقت سياست آمريكا و سران رژيم شاه نوشتهاند و اسناد ديگر حتىالمقدور پر كنند.

كوشيدهام بدين روش، خط تحول سياست آمريكا و عوامل موثر آن را از اسناد بيرون كشم و در متنى نه چندان مفصل در اختيار نسل مسئول بگذارم. اين اسناد به بهاى هزاران كشته و معلول و ميليارها دلار (كه در جريان گروگانگيرى بغارت آمريكا رفت يا بر اثر محاصره اقتصادى و جنگ و استبداد برباد رفت) زيان تمام شد است و دست كم بايد بكار آگاهى نسل امروز ايران و نسل امروز بشريت اسير بيايند و همگان را در يافتن روشهاى درست در مبارزه بخاطر رهايى از روابط سلطه گر- زير سلطه، بكار آيند. در حقيقت اسناد گزارشگر صديق اندازه كارآيى روشهايى است كه پيش و در جريان و پس از پيروزى انقلاب، از سوى شخصيتها و سازمانهاى سياسى ايران پيشنهاد شده و بعضاً بعمل درآمدهاند. خواه روشهايى كه از سوى رژيم شاه و حاميان آمريكائيش اتخاذ شدهاند و خواه روشهايى كه از سوى مخالفين اتخاذ شدهاند. در نتيجه مىتوان فهميد چه روشهايى بر پايه چه ديدگاه عملى مىتوانند غولها را عاجز گردانند. اگر اين د&#